Jak liczy kalkulator podstawy chorobowego

Wersja 1.0. Stan prawny sprawdzony 13 października 2026 r. Wróć do kalkulatora · Regulamin

Okres, z którego liczymy

• Pracownik: przeciętne miesięczne wynagrodzenie z 12 pełnych miesięcy kalendarzowych przed miesiącem, w którym zaczęła się niezdolność do pracy, a przy krótszym zatrudnieniu – z pełnych miesięcy ubezpieczenia. Liczy się tylko nieprzerwane ubezpieczenie u tego płatnika (art. 36).
• Zleceniobiorca i przedsiębiorca: przeciętny miesięczny przychód, czyli podstawa składki chorobowej, z tych samych miesięcy (art. 48).
• Zwolnienie w pierwszym miesiącu ubezpieczenia: pracownik – pensja za pełny miesiąc z umowy albo wynagrodzenie za przepracowane dni przeliczone na pełny miesiąc (art. 37); zleceniobiorca – kwota z umowy za ten miesiąc; przedsiębiorca – najniższa podstawa składek, a po przerwie w ubezpieczeniu do 30 dni także część zadeklarowanej nadwyżki (art. 49).
• Zwolnienie po ustaniu ubezpieczenia: okres kończy się na ostatnim pełnym miesiącu ubezpieczenia. Podstawa nie może przekroczyć przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału (art. 46), a zasiłek przysługuje najwyżej 91 dni (art. 8 ust. 2), jeśli niezdolność trwa co najmniej 30 dni i powstała do 14 dni po ustaniu ubezpieczenia (art. 7).
• Ciągłość: jeżeli między zasiłkami nie było przerwy albo była krótsza niż miesiąc kalendarzowy, podstawy nie ustala się na nowo (art. 43). Kalkulator to sprawdza i ostrzega.

Składki odejmowane od przychodu

• Pracownik: potrącone składki pracownika – emerytalna 9,76%, rentowa 1,5%, chorobowa 2,45% (razem 13,71%). Emerytalną i rentową liczymy do rocznego limitu 30-krotności narastająco od początku roku; po jego przekroczeniu odejmujemy tylko chorobową (art. 3 pkt 3). Składki zaokrąglamy do groszy osobno – tak jak na liście płac i w kalkulatorze wynagrodzeń Enology.
• Zleceniobiorca i przedsiębiorca: zawsze kwota odpowiadająca 13,71% podstawy składki chorobowej (art. 3 pkt 4).

Miesiące z nieobecnością

• Pracownik: jeśli przepracował co najmniej połowę obowiązującego go czasu pracy, miesiąc uzupełniamy: stałą pensję przyjmujemy w pełnej kwocie z umowy, a składniki zmienne i wynagrodzenie godzinowe dzielimy przez dni przepracowane i mnożymy przez dni, które miał przepracować. Miesiąc przepracowany w mniej niż połowie pomijamy. Gdy tak jest we wszystkich miesiącach, bierzemy wszystkie po uzupełnieniu (art. 37 ust. 2, art. 38).
• Zleceniobiorca i przedsiębiorca: bez uzupełniania. Miesiąc, w którym przez ponad połowę dni kalendarzowych był zasiłek, pomijamy; krótszy wliczamy z faktycznym przychodem (art. 50). U przedsiębiorcy z najniższą podstawą zmniejszamy ją w takim miesiącu proporcjonalnie do dni ubezpieczenia (art. 18 ust. 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
• Dni pracy liczymy z kalendarza: dni od poniedziałku do piątku minus święta przypadające od poniedziałku do soboty (święto w sobotę obniża wymiar czasu pracy, art. 130 KP), przy miesięcznym okresie rozliczeniowym. Przy innym rozkładzie wpisujesz dni z harmonogramu.

Składniki wynagrodzenia pracownika

• Premie i dodatki miesięczne – w miesiącu, za który przysługują (art. 42 ust. 1).
• Premie kwartalne – 1/12 kwot wypłaconych za 4 kwartały przed miesiącem zwolnienia; przy krótszym ubezpieczeniu dzielimy przez 3 × liczbę kwartałów ubezpieczenia (art. 42 ust. 2). Premia roczna – 1/12 kwoty za poprzedni rok, a przy krótszym ubezpieczeniu – przez liczbę pełnych miesięcy ubezpieczenia w tym roku (art. 42 ust. 3).
• Składniki, do których pracownik zachowuje prawo w czasie choroby (np. dodatek wypłacany także za okres zasiłku), nie wchodzą do podstawy (art. 41).
• Zmiana wymiaru etatu w okresie podstawy albo w miesiącu zwolnienia: stałe składniki z pensji dla nowego wymiaru, zmienne w przeciętnej wysokości z okresu (art. 40).
• Minimum przy pełnym etacie: płaca minimalna po odliczeniu 13,71% (art. 45) – w 2026 r. 4147,10 zł.

Przedsiębiorca ubezpieczony krócej niż 12 miesięcy

Podstawa = przeciętna najniższa podstawa składek po odliczeniu 13,71% + przeciętna nadwyżka zadeklarowanej podstawy ponad najniższą (po odliczeniu) × liczba pełnych miesięcy ubezpieczenia / 12. Jeśli działalność zaczęła się po przerwie do 30 dni od innego ubezpieczenia chorobowego, do liczby miesięcy doliczamy pełne miesiące z poprzedniego tytułu, łącznie najwyżej 12 (art. 48a). Przy podstawie równej najniższej wynik jest taki sam jak średnia.

Odtwarzanie danych, gdy brakuje list płac

• Podstawa składki chorobowej z ZUS (dokumenty rozliczeniowe RCA/RSA/DRA w eZUS) – to dokładnie przychód do podstawy.
• Kwota przelewu (netto): brutto liczymy wstecz silnikiem kalkulatora wynagrodzeń Enology przy ustawieniach, które wybierasz (koszty uzyskania przychodu, PIT-2, zwolnienie z PIT, PPK; zlecenie – z dobrowolną składką chorobową). Miesiące z 2025 r. liczymy zasadami PIT z 2026 r. – skala, koszty i kwota zmniejszająca podatek są takie same. Dokładność ok. 1 zł. Przelew musi być kwotą przed potrąceniami komorniczymi i innymi.
• Umowa: pensja albo kwota z umowy – bez premii i nadgodzin, dlatego oznaczamy takie miesiące w wyniku.

Wypłata

• Podstawa dzienna = 1/30 podstawy miesięcznej (art. 36 ust. 3), zaokrąglona do groszy; stawka dzienna = podstawa dzienna × 80% albo 100% (ciąża, wypadek w drodze do pracy lub z pracy, dawca – art. 11), zaokrąglona do groszy; kwota = stawka dzienna × liczba dni. Świadczenie przysługuje za każdy dzień, także wolny od pracy.
• Pracownikowi pracodawca płaci wynagrodzenie chorobowe przez 33 dni w roku kalendarzowym, a po roku, w którym skończył 50 lat – przez 14 dni (KP art. 92); potem przysługuje zasiłek chorobowy. Zleceniobiorca i przedsiębiorca dostają zasiłek od pierwszego dnia.
• Zasiłek wypłaca płatnik, który zgłasza do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 osób; w pozostałych przypadkach, przedsiębiorcom i po ustaniu ubezpieczenia – ZUS (art. 61).
• Zasiłek opiekuńczy: 80% podstawy od pierwszego dnia, najwyżej 60 dni w roku na dzieci do 14 lat, 30 dni na dzieci 14–18 lat z orzeczeniem i 14 dni na innych członków rodziny, łącznie 60 dni (art. 33, art. 35).
• Okres wyczekiwania: 30 dni przy ubezpieczeniu obowiązkowym (pracownik) i 90 dni przy dobrowolnym (zlecenie, działalność), z wyjątkami z art. 4. Okres zasiłkowy: najwyżej 182 dni, w ciąży i przy gruźlicy 270 dni (art. 8).
• Od wynagrodzenia chorobowego i zasiłków nie płaci się składek ZUS ani składki zdrowotnej; płatnik pobiera zaliczkę na PIT. Kalkulator pokazuje kwoty brutto.

Parametry

Zmiany od 1 stycznia 2027 r.

Ustawa z 18 grudnia 2025 r. (Dz.U. 2026 poz. 26) od 1 stycznia 2027 r. wprowadza m.in. jeden okres zasiłkowy niezależnie od liczby tytułów ubezpieczenia i zmiany w świadczeniu rehabilitacyjnym. Nie zmienia zasad ustalania podstawy wymiaru, które liczy kalkulator.

Źródła

• Ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa – tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 854 (stan na 17 czerwca 2026 r.)
• Ustawa z 13 lutego 2026 r. o zmianie ustawy zasiłkowej (Dz.U. 2026 poz. 441, od 1 lipca 2026 r. – tylko tryb wniosków)
• Kodeks pracy, art. 92 – tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1245
• Ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 18 – podstawy składek, art. 19 – limit 30-krotności)
• Obwieszczenie MRPiPS z 10 grudnia 2024 r. – limit 30-krotności na 2025 r. (M.P. 2024 poz. 1051)
• Komunikat Prezesa GUS – przeciętne wynagrodzenie w III kw. 2025 r. (M.P. 2025 poz. 1148)
• Komunikat Prezesa GUS – przeciętne wynagrodzenie w IV kw. 2025 r. (M.P. 2026 poz. 194)
• Komunikat Prezesa GUS – przeciętne wynagrodzenie w I kw. 2026 r. (M.P. 2026 poz. 457)
• Komunikat Prezesa GUS – przeciętne wynagrodzenie w II kw. 2026 r. (M.P. 2026 poz. 779)

Historia zmian

• 14 października 2026 r. – wersja 1.0: pracownik, zleceniobiorca i przedsiębiorca; zasiłek chorobowy, opiekuńczy i po ustaniu ubezpieczenia; odtwarzanie danych z ZUS, przelewów i umów.