−30%Promocja enova365: rabat na licencje przy zmianie systemu ERP, zamówienia do 11 grudnia 2026 przy zmianie ERPSprawdź warunki
Enology
Panel klienta – zgłoszenia serwisowe (otworzy się w nowej karcie)Pomoc zdalnaNapisz do nas

Wiedza · Przepisy

Zmiana programu księgowego w trakcie roku: obroty, JPK, płace i KSeF

Program księgowy można zmienić w każdym momencie roku. Przepisy wymagają jednak ciągłości: dziennik i zestawienie obrotów muszą obejmować cały rok, a stare księgi trzeba umieć odczytać przez lata. Opisujemy, kiedy najlepiej zmienić program, co zrobić z obrotami, JPK, środkami trwałymi, płacami i KSeF oraz jak zabezpieczyć archiwum. Przepisy według stanu na 9 listopada 2026 r.

zaktualizowano Paweł Sowa, Wiceprezes Zarządu, księgowość i środki trwałe

Zrzut ekranu enova365: lista Obroty i salda z saldami bilansu otwarcia i obrotami kont – zmiana programu księgowego w trakcie roku
Zdjęcia i zrzuty ekranu: Soneta sp. z o.o., producent enova365

Czy można zmienić program księgowy w trakcie roku?

Tak. Ustawa o rachunkowości nie zabrania zmiany programu w trakcie roku, ale wymaga ciągłości zapisów. Zapisy w dzienniku muszą być kolejno numerowane, a obroty liczone w sposób ciągły (art. 14 ust. 2). Zestawienie obrotów i sald pokazuje salda otwarcia oraz obroty za miesiąc i narastająco od początku roku (art. 18 ust. 1). Nowy program musi więc znać rok od stycznia.

Zmienia się też dokumentacja zasad rachunkowości. Opis systemu informatycznego zawiera wersję oprogramowania i datę rozpoczęcia jego eksploatacji, a kierownik jednostki aktualizuje go na piśmie (art. 10 ust. 1 pkt 3 lit. c i ust. 2). Ustawa nie wymaga zgłaszania samej zmiany programu do urzędu skarbowego.

Kiedy najlepiej zmienić program księgowy

Najprościej od 1 stycznia. Stary program zamyka rok, a nowy zaczyna od bilansu otwarcia równego bilansowi zamknięcia (art. 5 ust. 1). Zamknięcie roku, sprawozdanie, deklaracje roczne i JPK_CIT za ten rok powstają jednak jeszcze w starym programie, więc musi on działać co najmniej do ich wysłania.

W trakcie roku zmieniaj program od początku miesiąca, najlepiej po zamknięciu kwartału. Unikasz wtedy dzielenia miesiąca, a ostatni JPK_V7 ze starego programu i pierwszy z nowego obejmują pełne okresy. Najgorszy moment to okres sprawozdań rocznych i urlopów osób z księgowości.

Bilans otwarcia i obroty od początku roku

Przy zmianie w trakcie roku do nowego programu trafia bilans otwarcia na 1 stycznia i obroty za miesiące przed zmianą. Rozrachunki przenosimy dokumentami, a nie jednym saldem, żeby dało się rozliczać płatności. Na koniec porównujemy zestawienie obrotów i sald z obu programów.

Firmom, które wysyłają za ten rok JPK_KR_PD, przenosimy zapisy od stycznia. Plik obejmuje cały rok, a zapisy od 2026 r. mają dane dodatkowe, m.in. NIP kontrahenta, numer KSeF faktury i znaczniki kont. Gdzie tego obowiązku nie ma, można przenieść obroty miesięczne kont zbiorczo, a szczegółowe zapisy zostawić w starym programie. Ten wariant zawsze uzgadniamy z głównym księgowym.

JPK_V7, JPK_CIT i JPK na żądanie

Dlatego stary program powinien umieć wygenerować pliki JPK za lata, których zobowiązania jeszcze się nie przedawniły. Faktur ustrukturyzowanych z KSeF ten obowiązek nie obejmuje (art. 193a § 1a).

  • JPK_V7: składasz go za miesiąc lub kwartał, więc stary program wysyła ostatni okres przed zmianą, a nowy kolejne. Korekty okresów sprzed zmiany robisz tam, gdzie jest ich ewidencja
  • JPK_CIT (JPK_KR_PD; z JPK_ST_KR za lata 2026–2028 zwalnia rozporządzenie z 29 października 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 1444): jeden plik za cały rok, do końca siódmego miesiąca po jego zakończeniu (art. 9 ust. 1c ustawy o CIT). Za 2026 r. wysyłają go podatnicy CIT składający JPK_V7 (najwięksi już za 2025 r.), za 2027 r. pozostali
  • KPiR i ryczałt: JPK_PKPiR lub JPK_EWP oraz JPK_ST, też za cały rok, w terminie zeznania. Za 2026 r. wysyłają je składający JPK_V7M, za 2027 r. pozostali
  • JPK na żądanie: urząd może zażądać ksiąg w strukturze JPK za wskazany okres (art. 193a § 1 Ordynacji podatkowej), także za lata sprzed zmiany

Środki trwałe

Każdą kartotekę przenosimy z wartością początkową, umorzeniem bilansowym i podatkowym, metodą i stawką, datą przyjęcia oraz numerem inwentarzowym. Metodę amortyzacji wybraną dla środka trwałego stosuje się do jego pełnego zamortyzowania (art. 16h ust. 2 ustawy o CIT, art. 22h ust. 2 ustawy o PIT), więc nowy program musi ją kontynuować.

Odpisy za miesiące przed zmianą zostają w starym programie, a pierwszy odpis w nowym porównujemy z planem amortyzacji. Podatnicy CIT za lata 2026–2028 nie wysyłają JPK_ST_KR (Dz.U. 2026 poz. 1444), ale firmy na KPiR i ryczałcie wysyłają JPK_ST, a dane o nabyciu i przyjęciu środka trwałego będą potrzebne także w późniejszych plikach, więc warto je uzupełnić przy migracji.

Kadry i płace w trakcie roku

Płace najbardziej zależą od danych z początku roku. Zaliczkę na podatek liczy się od dochodu uzyskanego od początku roku od danego płatnika, a od niego zależy, od którego miesiąca zaliczka rośnie z 12% do 32% (art. 32 ust. 2 ustawy o PIT). Roczny limit podstawy składek emerytalnej i rentowych, czyli 30-krotność, też liczy się od stycznia. Roczny PIT-11 obejmuje cały rok.

  • przychody, składki i zaliczki od stycznia dla każdej osoby
  • historia płac z co najmniej 12 miesięcy, bo z niej liczy się podstawa zasiłku chorobowego
  • limity urlopów i urlopy wykorzystane w tym roku
  • stałe składniki wynagrodzeń, PPK i potrącenia
  • pierwsza lista płac policzona w obu programach i porównana

KSeF po zmianie programu

Faktury ustrukturyzowane są przechowywane w KSeF przez 10 lat od końca roku wystawienia (art. 112aa ust. 1 ustawy o VAT). Nowy program pobierze więc faktury zakupu za wybrany zakres dat, a zakupy sprzed zmiany nie zginą. Połączenie z KSeF ustawiasz w nowym programie tokenem albo certyfikatem KSeF, a uprawnienia nadane w KSeF zostają bez zmian.

Faktura ma kolejny numer w ramach serii, który jednoznacznie ją identyfikuje (art. 106e ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT). Ustal więc, od jakiego numeru nowy program kontynuuje serię albo czy zaczynasz nową. Od 1 stycznia 2027 r. czynni podatnicy VAT podają w tytule przelewu numer KSeF faktury, więc sprawdź, czy nowy program go obsługuje.

Archiwum starego programu

Księgi prowadzone komputerowo wymagają oprogramowania, które pozwala uzyskać z nich czytelne informacje przez wydruk albo zapis na nośniku (art. 13 ust. 3 ustawy o rachunkowości). Księgi przechowujesz co najmniej 5 lat od początku roku następującego po roku, którego dotyczą, a dokumentację dawnych zasad rachunkowości 5 lat od upływu jej ważności (art. 74 ust. 2 i 3). Podatkowo liczy się przedawnienie: zwykle 5 lat od końca roku, w którym minął termin płatności podatku (art. 70 § 1 i art. 86 § 1 Ordynacji podatkowej).

  • zachowaj dostęp do starego programu albo kopię bazy z możliwością odczytu
  • wydrukuj lub zapisz na trwałym nośniku księgi za zamknięte lata
  • przygotuj pliki JPK za okresy, których zobowiązania się nie przedawniły
  • przy programie w subskrypcji pamiętaj, że po końcu umowy dostęp wygasa
  • zachowaj karty wynagrodzeń przez okres wymagany przepisami emerytalnymi, rentowymi i podatkowymi, nie krócej niż 5 lat

Zmiana programu księgowego krok po kroku

Do dnia startu firma pracuje w starym programie. Przy pierwszym zamknięciu miesiąca, pierwszej liście płac i pierwszym JPK jesteśmy przy księgowości.

  • wybierz dzień startu: 1 stycznia albo początek miesiąca
  • ustal zakres: zapisy czy obroty od stycznia, rozrachunki, środki trwałe, płace
  • zmapuj plan kont i zaktualizuj dokumentację zasad rachunkowości
  • zrób migrację testową i porównaj zestawienie obrotów i sald
  • przeszkol księgowość i kadry na danych z migracji testowej
  • zamknij ostatni miesiąc i wyślij ostatni JPK_V7 ze starego programu
  • przenieś dane docelowe, ustaw KSeF, bank i numerację
  • zamknij pierwszy miesiąc w nowym programie i sprawdź JPK_V7
  • zabezpiecz archiwum starego programu

Na jaki program i z jakiego

Przenosimy księgowość do Comarch ERP Optima i enova365 z każdego programu, z którego da się wyeksportować dane: z Symfonii, Subiekta, WAPRO, Rachmistrza i Rewizora, programów do faktur online i innych systemów ERP. Optima dobrze sprawdza się w małych i średnich firmach oraz biurach rachunkowych, a enova365 w firmach średnich i dużych oraz w grupach spółek.

Najczęstsze pytania

Czy można zmienić program księgowy w trakcie roku?

Tak. Przepisy wymagają tylko ciągłości: dziennik i zestawienie obrotów i sald muszą obejmować cały rok, więc nowy program dostaje bilans otwarcia i obroty od stycznia.

Kiedy najlepiej zmienić program księgowy?

Od 1 stycznia, bo nowy program zaczyna od bilansu otwarcia. W trakcie roku najlepiej od początku miesiąca, po zamknięciu kwartału i z dala od sprawozdań rocznych.

Czy zmianę programu księgowego trzeba zgłosić do urzędu skarbowego?

Ustawa o rachunkowości nie wymaga zgłaszania samej zmiany programu. Trzeba zaktualizować dokumentację zasad rachunkowości: opis systemu z wersją programu i datą rozpoczęcia jego eksploatacji (art. 10).

Czy trzeba przenosić wszystkie zapisy od początku roku?

Firmom wysyłającym za ten rok JPK_KR_PD przenosimy zapisy od stycznia, bo plik obejmuje cały rok. Pozostałe mogą przenieść obroty miesięczne zbiorczo, w uzgodnieniu z głównym księgowym.

Co z JPK_CIT przy zmianie programu w trakcie roku?

JPK_KR_PD wysyła się raz za cały rok, do końca siódmego miesiąca po jego zakończeniu (JPK_ST_KR za lata 2026–2028 nie trzeba wysyłać – Dz.U. 2026 poz. 1444). Dlatego cały rok powinien być w jednym programie, z danymi dodatkowymi, np. numerem KSeF faktury.

Co z płacami przy zmianie programu w trakcie roku?

Przenosimy przychody, składki i zaliczki od stycznia, historię płac z co najmniej 12 miesięcy i wykorzystane urlopy. Od nich zależą próg podatkowy, limit 30-krotności, zasiłki i roczny PIT-11.

Jak długo trzeba mieć dostęp do starego programu?

Księgi przechowujesz co najmniej 5 lat od początku roku po roku, którego dotyczą, a podatkowo do przedawnienia. Przez ten czas musisz umieć je odczytać i wygenerować JPK.

Czy faktury z KSeF trzeba przenosić do nowego programu?

Nie trzeba ich kopiować ręcznie. KSeF przechowuje je 10 lat, więc nowy program pobierze faktury zakupu za wybrany zakres dat.

Inne artykuły

Pomoc zdalna Enology

Pobieranie rozpoczęte

  1. Otwórz pobrany plik Enology_Pomoc_Zdalna.exe – znajdziesz go w pobranych plikach przeglądarki. Nie trzeba go instalować.
  2. Podaj nam numer ID, który zobaczysz w oknie programu.
  3. Kłopot z połączeniem? Zadzwoń do serwisu: 17 200 07 99.

Po zakończonej pomocy: jak ci się z nami pracuje? Napisz szczerą opinię w Google – to pomaga nam pracować lepiej, a innym firmom wybrać partnera IT.

Napisz opinię w Google (otworzy się w nowej karcie)

Program działa na komputerze z Windows. Jesteś na telefonie? Zadzwoń, pomożemy inną drogą.

Często szukane