JPK_PKPiR, JPK_EWP i JPK_ST: KPiR i ryczałt w Comarch ERP Optima i enova365

Jakie pliki i kto je wysyła

Firma na KPiR wysyła po zakończeniu roku plik JPK_PKPiR z całą księgą oraz JPK_ST z ewidencją środków trwałych i wartości niematerialnych. Firma na ryczałcie wysyła JPK_EWP z ewidencją przychodów oraz JPK_ST z wykazem środków trwałych. JPK_ST to ta sama struktura dla obu grup. Spółki i podatnicy PIT na pełnych księgach wysyłają inne pliki: JPK_KR_PD i JPK_ST_KR, czyli tak zwany JPK_CIT.

Podstawą dla KPiR jest art. 24a ust. 1e ustawy o PIT, a dla ryczałtu art. 15 ust. 12 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. Oba przepisy wymagają prowadzenia ksiąg w programie komputerowym i przesłania ich w strukturze JPK. Treść ksiąg określają nowe rozporządzenia z 6 września 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1299 dla KPiR i poz. 1294 dla ewidencji przychodów), obowiązujące od 1 stycznia 2026 r.

Od kiedy i do kiedy

Etapy wynikają z art. 66 ust. 1 ustawy z 29 października 2021 r. w brzmieniu z 2023 r. Według wyjaśnień Ministerstwa Finansów o tym, w którym etapie jesteś, decyduje stan w dniu zaprowadzenia ksiąg na dany rok.

• za 2026 r.: podatnicy, którzy składają miesięczny JPK_V7M; termin 30 kwietnia 2027 r.
• za 2027 r.: wszyscy pozostali, także składający kwartalny JPK_V7K i firmy zwolnione z VAT; termin 2 maja 2028 r., bo 30 kwietnia wypada w niedzielę
• termin to termin zeznania rocznego, także na ryczałcie; 31 lipca dotyczy tylko podatników PIT na pełnych księgach
• plik obejmuje cały rok i nie można go dzielić na miesiące

Projekty zwolnień: co może się zmienić

W sierpniu 2026 r. Ministerstwo Finansów przygotowało dwa projekty rozporządzeń, osobno dla KPiR i dla ryczałtu. Zakładają, że za lata 2026–2028 nikt nie wyśle JPK_ST, a firmy, które nie są czynnymi podatnikami VAT, nie wyślą JPK_PKPiR ani JPK_EWP za 2027 i 2028 r. Czynnych podatników VAT na JPK_V7M projekty nie zwalniają z JPK_PKPiR i JPK_EWP za 2026 r.

Na 22 października 2026 r. oba projekty są na etapie uzgodnień i nie zostały ogłoszone, więc obowiązuje harmonogram opisany wyżej, łącznie z JPK_ST za 2026 r. Nawet jeśli zwolnienie wejdzie, dotyczy ono wysyłki pliku, a nie prowadzenia ewidencji środków trwałych. Dlatego karty środków trwałych warto uzupełniać już teraz.

JPK_PKPiR, JPK_EWP i JPK_ST w Comarch ERP Optima

Do 22 października 2026 r. nie znaleźliśmy w dokumentacji Optimy opisu generowania samego pliku JPK_ST. Program ma już na kartach środków trwałych pola wymagane przez tę strukturę, więc dane można uzupełniać, zanim pojawi się eksport. Od 2026 r. w Optimie nie ma też zbiorczego księgowania rejestru sprzedaży VAT do KPiR.

• od wersji 2026.1.1: nowe wzory KPiR i ewidencji przychodów, pole Numer KSeF na zapisie i nowe pola na kartach środków trwałych pod JPK_ST
• od wersji 2026.5.1: generowanie pliku JPK_PKPiR(3) z poziomu JPK / Pliki JPK / Pliki JPK obowiązkowe, z podglądem w Excelu i wysyłką z podpisem kwalifikowanym lub zaufanym
• JPK_EWP w nowej wersji (4) producent zapowiedział w wersji 2027.0, planowanej na listopad 2026 r.
• przy osobie fizycznej trzeba zaznaczyć w konfiguracji firmy „Podatnik jest osobą fizyczną” i uzupełnić imię, nazwisko i datę urodzenia

JPK_PKPiR, JPK_EWP i JPK_ST w enova365

W wersjach z czerwca 2026 r. producent zmienił sposób kwalifikowania środków trwałych do JPK_ST: liczy się data rejestracji i data rozpoczęcia użytkowania. Jeśli pracujesz na starszej wersji, najpierw zaktualizuj program.

• od wersji 2512.0.0 (grudzień 2025 r.): struktury JPK_PKPiR(3), JPK_EWP(4) i JPK_ST(1)
• ustawienia w Narzędzia / Opcje / KPiR / Sprawozdawczość JPK, w tym znacznik metody kasowej
• pola Numer KSeF i Identyfikator podatkowy na zapisach KPiR i ewidencji przychodów od 2026 r.
• zestawienia dokumentów JPK_PKPIR, JPK_EWP i JPK_ST do kontroli treści pliku w arkuszu przed wysyłką

Co przygotować przed pierwszym plikiem

Za niewysłanie ksiąg albo przesłanie ksiąg nierzetelnych Kodeks karny skarbowy przewiduje grzywnę, a wysłanie po terminie jest wykroczeniem skarbowym. Ministerstwo Finansów udostępnia bezpłatne formularze do wysyłki, ale nie daje programu do prowadzenia KPiR ani ewidencji.

• sprawdź, czy na początku 2026 r. składałeś JPK_V7M; jeśli tak, wysyłasz pliki za 2026 r. do 30 kwietnia 2027 r.
• prowadź księgę w programie od 1 stycznia roku objętego obowiązkiem, według nowych wzorów
• na zapisach uzupełniaj numer KSeF faktury i identyfikator podatkowy kontrahenta z kodem kraju
• ustaw w programie dane podatnika i metodę kasową, jeśli ją stosujesz
• uporządkuj ewidencję środków trwałych: rodzaj dokumentu nabycia, numer dokumentu przyjęcia, przyczyna wykreślenia; w pliku muszą być także środki już zamortyzowane
• jeśli księgi prowadzi biuro rachunkowe, sprawdź pełnomocnictwo UPL-1: od 16 czerwca 2026 r. obejmuje ono także podpisywanie ksiąg
• wygeneruj plik próbnie i sprawdź jego treść w zestawieniu w arkuszu

Jak możemy pomóc

Wdrażamy i serwisujemy Comarch ERP Optima i enova365. Zaktualizujemy program do wersji z obsługą nowych plików, ustawimy dane podatnika, pomożemy uzupełnić karty środków trwałych i przygotujemy próbny plik przed terminem. Biurom rachunkowym pomożemy przygotować na to całą bazę klientów.